Öğrenciyken Part-time Çalışmak: Ücret, Sigorta ve KYK Rehberi

Üniversite okurken çalışmak hem bütçeye katkı sağlar hem de mezuniyetten önce gerçek bir iş deneyimi kazandırır. Ama işe başlamadan önce bazı soruların cevabını bilmek gerekir: Part-time çalışana ne kadar ücret ödenir, sigorta yapılmak zorunda mı, çalışmak KYK bursunu ya da yurdu etkiler mi, ücretten vergi kesilir mi?

Bu rehberde bu soruları kanun ve yönetmeliklerin kendisine dayanarak, sade bir dille anlattık. Her bölümün sonunda dayandığımız resmî metni belirttik. Bilgiler 11 Kasım 2026 itibarıyla geçerlidir; kendi durumun için ilgili kurumdan teyit almayı unutma.

Kısaca: çalışan öğrencinin bilmesi gereken 8 şey

• Sigorta: Hizmet sözleşmesiyle çalışan herkes sigortalıdır; kanunda part-time çalışan öğrenciler için bir istisna yoktur. İşveren seni işe başlamadan önce SGK’ya bildirmek zorundadır.
• Eşit davranma: Part-time çalıştığın için tam süreli çalışana göre farklı işleme tabi tutulamazsın; ücretin çalıştığın süreyle orantılı ödenir.
• Fazla mesai: Kısmi süreli çalışanlara fazla çalışma yaptırılamaz.
• Asgari ücret (2026): Aylık brüt 33.030 TL, net 28.075,50 TL; günlük brüt 1.101 TL.
• Vergi: Ücretinin asgari ücret kadar olan kısmından gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.
• KYK bursu ve kredisi: Yürürlükteki yönetmeliklerde çalışan öğrencinin bursunun ya da kredisinin kesileceğine dair bir hüküm yok; başvuru değerlendirmesinde ise sosyal güvenlik kayıtlarına bakılır.
• KYK yurdu: Zorunlu staj hariç, brüt asgari ücretin 1,5 katından fazla ücretli bir işte çalışmamak barınma şartıdır.
• Staj: Yükseköğrenim sırasında staja tabi tutulan öğrencinin iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primini okulu öder.

Part-time çalışma nedir, hangi haklar sana da uygulanır?

Hukuktaki adıyla kısmi süreli çalışma, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesinde tanımlanır: İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir. SGK’nın Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği bu “önemli ölçüde daha az” ifadesini sayıya döker: haftalık çalışma süresi tam süreli emsalin üçte ikisinden az olan çalışmalar kısmi süreli sayılır.

Aynı madde iki önemli güvence verir. Birincisi, kısmi süreli çalışan işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmesi kısmi süreli olduğu için tam süreli emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz. İkincisi, ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler, tam süreli emsal işçiye göre çalışılan süreyle orantılı olarak ödenir. Yani yemek yardımı ya da prim gibi haklar varsa, bunlardan da çalıştığın süre oranında yararlanırsın.

Üçüncü önemli kural Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nde yer alır: Kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışan işçilere fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırılamaz. Sözleşmende yazan sürenin üzerinde düzenli olarak çalıştırılıyorsan, bu durumu işverenle konuşmalısın.

Sözleşmen neden yazılı olmalı?

Yazılı sözleşme yalnızca bir güvence değil, sigortan için de gereklidir. 5510 sayılı Kanun’a göre kısmi süreli hizmet akdinin yazılı yapılmış olması kaydıyla, saat ücretiyle çalışan sigortalının ay içindeki prim gün sayısı, toplam çalışma saatinin günlük çalışma saatine bölünmesiyle bulunur. Yönetmelik bu günlük süreyi 7,5 saat olarak uygular ve 7,5 saatin altındaki çalışmayı bir güne tamamlar. Sözleşmende haftalık çalışma süresi, çalışılacak günler, ücret ve ödeme günü yazmalıdır.

Çağrı üzerine çalışma

Bazı işlerde “ihtiyaç olunca seni çağırırız” denir. Bunun da kuralları vardır. İş Kanunu’nun 14. maddesine göre çağrı üzerine çalışma, yazılı sözleşmeyle kurulan kısmi süreli bir iş ilişkisidir. Taraflar çalışma süresini belirlemezse haftalık çalışma süresi 20 saat kararlaştırılmış sayılır ve işçi çağrılsın ya da çağrılmasın bu süre için ücrete hak kazanır. İşveren, aksi kararlaştırılmadıkça çağrıyı en az dört gün önce yapmak zorundadır. Sözleşmede günlük çalışma süresi kararlaştırılmamışsa, her çağrıda işçiyi günde en az dört saat üst üste çalıştırmalıdır.

Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu md. 13 ve 14; Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği md. 101; Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği md. 8; 5510 sayılı Kanun md. 80.

2026 asgari ücreti ve part-time ücret hesabı

Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nun Resmî Gazete’de 26 Aralık 2025’te yayımlanan kararına göre, 1 Ocak – 31 Aralık 2026 döneminde bir günlük normal çalışma karşılığı asgari ücret brüt 1.101 TL’dir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayımladığı aylık tutarlar şöyledir:

Kalem	Tutar (2026, aylık)
Brüt asgari ücret	33.030,00 TL
SGK primi, işçi payı (%14)	4.624,20 TL
İşsizlik sigortası primi, işçi payı (%1)	330,30 TL
Net asgari ücret	28.075,50 TL
Günlük brüt asgari ücret	1.101,00 TL

Asgari ücretten gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez; bu nedenle net tutar, brütten yalnızca SGK ve işsizlik sigortası primleri düşülerek bulunur.

Saatlik ücret nasıl hesaplanır?

Resmî olarak ayrı bir saatlik asgari ücret yayımlanmaz. Part-time çalıştığında ücretin, İş Kanunu’ndaki orantılılık kuralı gereği çalıştığın süreye göre hesaplanır. Bir fikir vermesi için örnek: Günlük brüt 1.101 TL, SGK uygulamasındaki 7,5 saatlik günlük olağan çalışma süresine bölündüğünde saat başına yaklaşık 146,80 TL brüt eder. Ayda 60 saat çalışan biri için bu, yaklaşık 8.808 TL brüt demektir. Bu yalnızca bir hesap örneğidir; gerçek ücretin sözleşmene göre belirlenir.

Dayanak: Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı (Resmî Gazete, 26.12.2025, sayı 33119); Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı asgari ücret sayfası; 4857 sayılı Kanun md. 13.

Sigorta: işe başlamadan önce SGK bildirimi

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre hizmet akdiyle bir ya da birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar sigortalıdır. Kanunun sigortalı sayılmayanları saydığı 6. maddesinde part-time çalışan üniversite öğrencileri için bir istisna yoktur. Öğrencilerle ilgili tek bent, yükseköğretim kurumlarında normal eğitim süresi içinde yapılan uygulama niteliğindeki yapım ve üretim işleriyle ilgilidir.

Kanunun 8. maddesine göre işveren, çalışanını sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesiyle SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Yani bildirim, işe başladığın günden önce yapılmalıdır. İşe başladıktan sonra e-Devlet’teki SGK hizmet dökümünden kaydını kontrol edebilirsin.

Eksik günler ve borçlanma

Part-time çalıştığında ay içinde 30 günden az prim günün olur. 5510 sayılı Kanun, kısmi süreli iş sözleşmesiyle çalışanların kısmi süreli çalıştıkları aylara ait eksik sürelerini sonradan borçlanabilmesine imkân tanır. Bu, ileride emeklilik hesabında işine yarayabilir.

Genel sağlık sigortası ve ailenin sigortası

Yükseköğrenim gören, 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocuklar, diğer şartları taşıyorlarsa genel sağlık sigortalısı olan anne ya da babalarının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır. Kanun, kısmi süreli ya da çağrı üzerine çalışanların ay içinde 30 günden eksik kalan günleri için, sigortalı çalışmama şartı dışındaki şartları taşımaları kaydıyla, bakmakla yükümlü olunan kişi sayılacağını da düzenler. Yükseköğrenimden mezun olanlar ise 25 yaşını geçmemek şartıyla mezuniyetten itibaren iki yıl süreyle, gelir testi yapılmadan genel sağlık sigortalısı sayılır. Kendi durumun için SGK’dan teyit almanı öneririz.

Dayanak: 5510 sayılı Kanun md. 3, 4, 6, 8, 41 ve 60; SGK duyuruları.

KYK bursu, kredisi ve yurt: çalışmak neyi etkiler?

İnternette hâlâ “asgari ücret düzeyinde sürekli çalışana burs verilmez” kuralı dolaşıyor. Bu kural 2004 tarihli eski Burs-Kredi Yönetmeliği’ndeydi ve o yönetmelik 3 Kasım 2023’te Resmî Gazete’de yayımlanan yeni Burs Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldı.

Yürürlükteki Gençlik ve Spor Bakanlığı Burs Yönetmeliği’nde, burs verilmeyecek öğrencileri sayan maddede ve bursun kesileceği hâlleri sayan maddede çalışmayla ilgili bir hüküm yer almaz. Aynı durum Kredi Yönetmeliği için de geçerlidir. Ancak her iki yönetmelikte de başvurular değerlendirilirken öğrencinin ve ailesinin sosyal ve ekonomik durumu, tapu ve ikamet bilgileri ve sosyal güvenlik kayıtları dikkate alınır. Yani çalışman doğrudan bir kesinti sebebi değildir, ama başvurunun değerlendirilmesinde bilgilerin arasında yer alabilir.

KYK yurdunda kalıyorsan

Yurt Hizmetleri Yönetmeliği’ne göre yurtta barınmanın şartlarından biri, zorunlu staj hariç, brüt asgari ücret tutarının bir buçuk katı üzerinde ücretli bir işte çalışmamaktır. 2026 brüt asgari ücreti üzerinden bu sınır 49.545 TL brüt eder. Yönetmeliğe göre barınma şartlarından birini sonradan kaybedenlerin yurtla ilişiği kesilir; bu yüzden yurtta kalırken iş teklifi aldığında brüt ücreti bu sınırla karşılaştır.

Kampüs içinde kısmi zamanlı çalışma

Üniversiteler, hizmetlerine ihtiyaç duydukları öğrencileri kampüsteki geçici işlerde kısmi zamanlı çalıştırabilir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 46. maddesine göre bu öğrenciler bu çalışmaları nedeniyle işçi sayılmaz; saat ücreti günlük brüt asgari ücretin dörtte birini geçemez (2026 için en fazla 275,25 TL). Kanun ayrıca bu çalışma karşılığı ücret ödenmesinin KYK bursunun ya da kredisinin kesilmesi veya KYK yurdundan yararlanma hakkının kaldırılması sonucunu doğurmayacağını açıkça yazar. Kazancı 5510 sayılı Kanun’daki sınırı aşmayan bu öğrencilere iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır.

Dayanak: GSB Burs Yönetmeliği md. 10, 11, 18 ve 23; GSB Kredi Yönetmeliği md. 7, 8 ve 17; GSB Yurt Hizmetleri Yönetmeliği md. 6 ve 33; 2547 sayılı Kanun md. 46; 5510 sayılı Kanun md. 5.

Vergi: asgari ücret kadar olan kısım istisnadır

Gelir Vergisi Kanunu’na göre, ödemenin yapıldığı ayda geçerli asgari ücretin aylık brüt tutarından işçi SGK primi ve işsizlik sigortası primi düşüldükten sonra kalan tutara isabet eden ücretler gelir vergisinden istisnadır. Damga Vergisi Kanunu da aylık brüt asgari ücrete isabet eden kısmı damga vergisinden istisna tutar. Gelir İdaresi’nin 2026 ücret rehberi bunu şöyle özetler: Ücret, asgari ücretin brüt tutarı kadarsa yalnızca SGK ve işsizlik sigortası primi kesilir; gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.

Ücretin asgari ücretin altında kalıyorsa ücretinden gelir vergisi kesilmez. Birden fazla işverenden ücret alıyorsan dikkat: gelir vergisi istisnası yalnızca en yüksek ücrete uygulanır.

Dayanak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu md. 23/18; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu; GİB Ücret Geliri Elde Edenler İçin Vergi Rehberi (2026).

Staj: sigortanı kim yapar, ücret alır mısın?

5510 sayılı Kanun’a göre yükseköğrenim sırasında staja tabi tutulan öğrencilere iş kazası ve meslek hastalığı sigortası uygulanır ve bu sigortanın primini öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumu öder. Kanundaki “zorunlu” ibaresi 2011’de çıkarıldığı için bu kural yalnızca zorunlu stajlarla sınırlı değildir; staja başlamadan önce okulunun staj biriminden sigorta girişinin yapıldığını teyit et.

Staj ücreti ise Mesleki Eğitim Kanunu’na göre işletmeyle yapılan sözleşmeyle belirlenir ve öğrencilere ödenen bu ücretler her türlü vergiden müstesnadır. Aynı kanun kapsamında işletmelere staj ücreti için devlet katkısı uygulaması vardır; bu katkının süresi Cumhurbaşkanı Kararıyla 2021-2022 eğitim yılından itibaren beş eğitim yılı uzatılmıştı. 2026-2027 eğitim yılındaki durumu okulunun staj biriminden sorman en doğrusu olur.

Dayanak: 5510 sayılı Kanun md. 5 ve 87; 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu md. 25 ve geçici md. 12; Cumhurbaşkanı Kararı (Resmî Gazete, 05.01.2022).

İŞKUR Gençlik Programı

Devlet üniversitelerinde okuyan öğrenciler için İŞKUR’un Gençlik Programı, kampüste çalışarak cep harçlığı kazanmanın bir yoludur. İŞKUR’un program sayfasına göre:

• Devlet üniversitelerinin ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora örgün öğretimindeki aktif öğrenciler başvurabilir; açık öğretim ve uzaktan eğitim öğrencileri yararlanamaz.
• 18 yaşını tamamlamış olmak ve başvurudan önceki son bir ayda sigortalı olarak bildirilmemiş olmak gerekir.
• Aynı adreste yaşayanların aylık geliri net asgari ücretin üç katını aşmamalıdır; yurtta kalan öğrencilerde bu şart aranmaz.
• Katılımcılara 2026 için günlük 1.375 TL cep harçlığı ödenir; program en fazla 10 ay sürer, haftada en fazla 22,5 saat ve 3 gün uygulanır.
• Katılımcılar programa devam ederken başka bir iş yerinde sigortalı olarak çalışabilir. Katılımcılar noter kurasıyla belirlenir.

Başvuru dönemlerini ve güncel şartları İŞKUR’un sitesinden takip et.

Öğrencilere en uygun iş türleri

Ders programıyla en kolay birleşen işler; vardiyalı çalışan, akşam ve hafta sonu eleman arayan ya da işi saat yerine teslim üzerinden değerlendiren işlerdir. Başlıcaları:

• Kafe ve restoran: Servis, kasa, barista ve mutfak yardımcılığı; çoğu zaman deneyim aranmaz.
• Mağaza ve satış: Reyon, kasa ve satış danışmanlığı; hafta sonu ve yoğun dönemlerde ihtiyaç artar.
• Özel ders: İyi olduğun bir alanı gelire çevirmenin yolu; saatleri çoğu zaman sen belirlersin.
• Etkinlik ve organizasyon: Fuar, kongre ve konserlerde bir ya da birkaç günlük görevler.
• Kurye ve teslimat: Esnek saatler; ancak çalışma modelini (sigortalı mı, esnaf kurye mi) baştan öğren.
• Çağrı merkezi ve depo: Vardiyalı düzen sayesinde akşam ve hafta sonu seçenekleri.
• Yazılım, tasarım ve çeviri: Çoğu uzaktan ve proje bazlı yapılabilir; portföyün öne çıkar.
• Kampüs içi işler: Üniversitenin kısmi zamanlı öğrenci çalıştırma imkânları; KYK burs, kredi ve yurt hakkını etkilemez.

Başvuru ve görüşme

Öğrenci işlerinde uzun bir özgeçmişe gerek yoktur; işverenin en çok merak ettiği, hangi gün ve saatlerde çalışabileceğin ve işi ne kadar ciddiye aldığındır. Başvururken kısa bir mesajda şunları yaz: adın ve okulun, çalışabileceğin günler ve saatler, varsa benzer bir deneyimin ve neden bu işi istediğin. İki üç cümle yeterlidir.

Görüşmede de soru sormaktan çekinme. Şu soruların cevabını işe başlamadan önce öğrenmek seni sonradan yaşanacak sürprizlerden korur:

• Haftalık çalışma süresi ve vardiya düzeni nasıl? Sınav haftalarında değişiklik yapılabilir mi?
• Ücret saatlik mi, günlük mü, aylık mı? Ödeme hangi gün ve hangi yolla yapılıyor?
• Yazılı bir iş sözleşmesi yapılacak mı? SGK bildirimi işe başlamadan önce yapılacak mı?
• Deneme süresi var mı? Eğitim süresi ücretli mi?
• Yol, yemek ya da servis desteği var mı?

İlanlarda dikkat etmen gerekenler

İş Kanunu’na göre iş ilişkisinde dil, ırk, renk, cinsiyet, engellilik, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep gibi sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu ise yaş ve medeni hâl gibi temelleri de sayar ve bu yasağın iş ilanlarını da kapsadığını açıkça belirtir. İşin gerektirdiği zorunlu mesleki gereklilikler dışında, ilanlarda bu tür şartlar yer almamalıdır.

Dolandırıcılık riskine karşı da dikkatli ol. Gerçek bir iş için senden kayıt ücreti, eğitim ya da malzeme parası, kapora veya depozito istenmez. “Evden paketleme”, “garantili kazanç” ya da kripto, bahis ve ağ pazarlama içeren tekliflere, IBAN’ına para yatırıp geri göndermeni isteyen taleplere karşı uyanık ol. Kimlik ve banka bilgilerini yalnızca işe başlarken, yazılı sözleşmeyle paylaş.

Ders ve iş dengesini kurmak

• Önce programını çıkar: Ders saatlerini, sınav haftalarını ve ders çalışma zamanını takvime koy; işi bu boşluklara yerleştir.
• Uyan iş türünü seç: Akşam ve hafta sonu vardiyaları, proje bazlı ve uzaktan işler ders programıyla en kolay birleşen işlerdir.
• Sınav dönemini baştan konuş: Vize ve final haftalarında vardiya değişikliği yapılıp yapılamayacağını görüşmede sor.
• Belgelerini sakla: Sözleşmenin, ücret bordrolarının ve ödeme kayıtlarının bir kopyasını sakla.

Sana uyan işi bulmak için öğrenciyim iş ilanlarına göz atabilir, aramayı part-time ya da hafta sonu ilanlarıyla daraltabilirsin. İlanlara bakmak için üye olman gerekmez. Staj arıyorsan Staj bölümüne göz at.